1990-cı illərin qanlı və tarixə yazılan günlərində Azərbaycanın şimal bölgəsi – Quba, Qusar və sonra Zaqatala - Qarabağ cəbhəsinə yalnız əsgər yox, həm də ruh, qeyrət və birlik göndərdi.
Shimal.News xatırladır ki, 23-cü Quba-Qusar batalyonu 1993-cü ilin noyabrında rəsmi olaraq yaradılsa da, onun əsası daha əvvələ - 1992-ci ildə formalaşdırılan könüllülər rotasına gedib çıxır. Bu birlik Quba rayon prokuroru Əli Eyvazovun təşəbbüsü ilə təşkil olunub. O dövrün xaosunda, dövlətin silahlanmaqda çətinlik çəkdiyi bir vaxtda insanlar özü döyüşə yazılırdı. Nə maaş, nə təminat gözləyən var idi.
Batalyon əvvəlcə Quba və Qusardan olan 490 könüllüdən ibarət idi. Sonradan Zaqataladan qoşulan 100 nəfərlə birlikdə bu rəqəm 590-a çatdı. Onların hamısı müxtəlif peşə və yaş qruplarından idi: müəllim, sürücü, tələbə, kəndli…
1993-cü ilin noyabrında batalyon ilk dəfə Xocavənd istiqamətində döyüş bölgəsinə yollandı və 704-cü briqadanın tərkibinə verildi. 27 dekabrda baş tutan ilk döyüşdə batalyon 7 şəhid verdi, 22 döyüşçü yaralandı. Bu tarix sonradan batalyonun rəsmi yaranma günü kimi qəbul edildi.
1994-cü ilin martında Quba-Qusar batalyonu Fizuli istiqamətinə köçürüldü. Birinci Qarabağ müharibəsi bitənə qədər döyüşdülər, itirdilər, dözdülər.
Ümumilikdə batalyon: 48 şəhid, 7 itkin,114 yaralı verdi.
Batalyonun ən mühüm özəlliklərindən biri isə bu idi: onları xalq saxlayırdı. Quba və Qusar camaatı öz hesabına ərzaq, yanacaq və paltar göndərirdi. Əsgərlərin çörəyi, üst geyimi, hətta siqaretinə qədər — hamısı könüllü yardım idi.
1994-cü ilin iyununda batalyon ləğv olundu. Lakin Heydər Əliyevin göstərişi ilə hər il 27 dekabr bu batalyonun yaranma günü kimi qeyd edilir.
2010-cu ildə komandir Əli Eyvazov batalyonun keçdiyi döyüş yolunu “Bir batalyonun tarixi” adlı kitabda toplayıb. O kitab təkcə tarix deyil — yaddaşdır.
Bu batalyon dövlətçiliyin çətin günlərində xalqın öz ordusunu necə yaratdığının canlı nümunəsidir.
