Şimalda evi isitmək neçəyə başa gəlir? - SHİMAL.NEWS-un ARAŞDIRMASI

Xaçmazda və yüksək dağlıq kəndlərdə yerləşən eyni ölçülü evlərin isidilməsi niyə fərqli məbləğlərə başa gəlir? Shimal.News mövcud tarifləri, odun qiymətlərini və şimal bölgəsinin iqlim xüsusiyyətlərini araşdırıb.

Havaların soyuması ilə evlərin isidilməsi ailə büdcəsinin əsas xərc istiqamətlərindən birinə çevrilir. Üstəlik, Azərbaycanın şimalında belə iqlim şəraiti ərazidən asılı olaraq ciddi fərqlənir. Xəzər sahilində qış Quba və Qusarın dağ kəndləri ilə müqayisədə xeyli mülayim keçir.

Bəs evi isti saxlamaq üçün nə qədər pul xərcləmək lazımdır? Hansı daha sərfəlidir: təbii qaz, elektrik enerjisi, yoxsa odun?

Shimal.News rəsmi tarifləri, yanacaq satıcılarının təkliflərini araşdırıb və sahəsi 80 kvadratmetr olan evin nümunəsində istilik xərclərini hesablayıb.

Eyni ev, üç fərqli qış

Təsəvvür edək ki, sahəsi 80 kvadratmetr olan, orta səviyyədə istilik izolyasiyasına malik bir evimiz var. Bütün otaqlarda temperatur təxminən +20°C səviyyəsində saxlanılır, istilik sistemi isə gün ərzində ehtiyac olduqca işləyir.

İndi həmin evi üç fərqli iqlim şəraitində təsəvvür edək.

Elmi araşdırmalara əsasən, yanvar ayında Xəzər sahilinə yaxın düzənlik ərazilərdə orta temperatur təxminən +1,5…+2,5°C, dağətəyi ərazilərdə 0…−2°C, dəniz səviyyəsindən 800–2000 metr yüksəklikdə yerləşən dağlıq ərazilərdə isə −5…−9°C olur.

Müqayisə üçün bu aralıqlara uyğun üç temperatur götürək: +2°C, −1°C və −7°C.

Hesablama modelinə əsasən, 30 soyuq gün ərzində belə bir evin istilik enerjisinə tələbatı müvafiq olaraq təxminən 1300, 1500 və 1950 kilovat-saat təşkil edəcək.

Başqa sözlə, evin sahəsi, istilik izolyasiyası və daxili temperaturu eyni olsa da, yüksək dağlıq ərazidə onun isidilməsi üçün Xəzər sahilinə nisbətən təxminən 1,5 dəfə çox istilik enerjisi tələb olunacaq.

Qaz və elektrik enerjisinə nə qədər pul xərcləmək lazım gələcək?

Mövcud tarifləri və istilik avadanlıqlarının səmərəliliyini nəzərə alaraq, eyni evin isidilməsi üçün aşağıdakı təxmini xərcləri hesabladıq.

Qeyd: Məbləğlər 80 kvadratmetr sahəsi olan evin 30 soyuq gün ərzində isidilməsi üçün hesablanmış təxmini xərclərdir.

Bunlar şərti olaraq götürülmüş soyuq bir ay ərzində yalnız evin isidilməsinə sərf olunan vəsaitdir, ümumi kommunal ödənişlər deyil.

Hesablamada faydalı iş əmsalı 85% olan qazla işləyən istilik qazanı və adi elektrik qızdırıcıları əsas götürülüb. Elektrik enerjisi üzrə hesablamada ailənin istilikdən əlavə, məişət ehtiyaclarına ayda 200 kilovat-saat elektrik sərf etdiyi nəzərə alınıb. Aylıq 1 manatlıq sabit abonent haqları cədvəldəki məbləğlərə daxil edilməyib.

Bəs qaz xərcləri niyə konkret məbləğlə deyil, müəyyən aralıqla göstərilib?

Azərbaycanda təbii qazın qiyməti illik istehlak həcmindən asılıdır. İlk 1200 kubmetr üçün hər kubmetrə 12,5 qəpik, növbəti 1300 kubmetr üçün 22 qəpik, 2500 kubmetrdən artıq hissə üçün isə 30 qəpik ödənilir.

Buna görə də eyni miqdarda qazın istifadəsi illik istehlakın hansı tarif pilləsinə çatmasından asılı olaraq müxtəlif məbləğlərə başa gələ bilər.

Elektrik enerjisində də pilləli tarif tətbiq olunur. Aylıq istehlak 300 kilovat-saatı keçdikdə bu həddən artıq sərf olunan hər kilovat-saat üçün 15 qəpik ödənilir.

Lakin burada mühüm bir fərq var: adi elektrik qızdırıcısı ilə isitmə rejimində işləyən inverter kondisioneri eyni deyil. Səmərəli inverter eyni miqdarda istiliyi daha az elektrik enerjisi sərf etməklə təmin edə bilər. Bununla belə, güclü şaxtalarda onun səmərəliliyi azala bilər.

Bəs odunla isitmək neçəyə başa gəlir?

Odunla isitmə məsələsində vəziyyət bir qədər mürəkkəbdir.

Oktyabrın sonu və noyabrın əvvəlində yerləşdirilmiş elanlarda Qusarda 150, Xaçmazda 180, Qubada isə 240 manata odun satışı təkliflərinə rast gəlinir.

Alekseyevka kəndindəki elanlardan birində isə 1,5 kubmetr doğranmış odun 150 manata təklif olunur.

Lakin bu qiymətləri birbaşa müqayisə etmək düzgün olmaz. Satıcıların təklif etdiyi odunun həcmi fərqlənir. Elanlarda həcm ölçüsünün necə müəyyən edildiyi, ağacın növü, odunun nə dərəcədə quru olması və çatdırılma şərtləri də hər zaman göstərilmir.

Halbuki quru odun nəm odunla müqayisədə daha çox faydalı istilik verir. Sobanın vəziyyəti və səmərəliliyi də mühüm rol oynayır. Bəzi sobalarda istilik enerjisinin əhəmiyyətli hissəsi tüstü ilə birlikdə bacadan xaric olur.

Buna görə də bir partiya odunun satış qiymətini bilməklə evin bir ay ərzində isidilməsinin neçəyə başa gələcəyini dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Üstəlik, bəzi kəndlərin sakinləri üçün yanacaq seçimi mövcud infrastrukturla məhdudlaşır. Təbii qazın olmadığı yaşayış məntəqələrində qazla isitmə xərcləri ilə müqayisə yalnız nəzəri xarakter daşıyır.

İki nəfərlik və səkkiz nəfərlik ailə: kim daha çox ödəyir?

İlk baxışda elə görünə bilər ki, böyük ailənin evini isitmək mütləq daha baha başa gəlməlidir.

Lakin məsələ o qədər də sadə deyil.

Əgər sahəsi 80 kvadratmetr olan iki eyni evdə eyni temperatur saxlanılırsa, həmin evlərdə iki və ya səkkiz nəfərin yaşamasından asılı olmayaraq, əsas istilik xərcləri bir-birinə yaxın olacaq.

Digər tərəfdən, böyük ailə adətən daha çox isti sudan istifadə edir, daha tez-tez yemək bişirir və bütün otaqların eyni vaxtda isti saxlanılmasına ehtiyac duya bilər.

Tək yaşayan insan isə bəzən yalnız bir və ya iki otağı qızdırmaqla kifayətlənir.

Deməli, ailə üzvlərinin sayı ümumi kommunal xərclərə təsir göstərsə də, evin istilik enerjisinə tələbatı ailədəki insanların sayı ilə düz mütənasib şəkildə artmır.

İstilik xərclərinə ən çox nə təsir edir?

Apardığımız müqayisə göstərir ki, evin isidilməsinə çəkilən xərc yalnız yanacağın növündən asılı deyil.

Evin yerləşdiyi coğrafi ərazi, sahəsi, istilik izolyasiyasının keyfiyyəti, pəncərələrin vəziyyəti, istilik avadanlığının səmərəliliyi və otaqlarda saxlanılan temperatur da mühüm rol oynayır.

Hətta yan-yana yerləşən, sahəsi eyni olan iki ev istilik izolyasiyasındakı fərqlərə görə tamamilə müxtəlif miqdarda enerji sərf edə bilər.

Əsas nəticə budur: Azərbaycanın şimalında evlərin isidilməsi üçün hamıya aid edilə biləcək vahid xərc məbləği yoxdur.

Aparılan hesablamada təbii qazla isitmə adi elektrik qızdırıcılarından istifadə ilə müqayisədə xeyli ucuz başa gəlir. Lakin qaz təchizatının olmadığı ərazilərdə ailələr başqa istilik mənbələri arasında seçim etməli olurlar. Bu zaman faktiki xərclər istifadə olunan avadanlıqdan və onun istismar şəraitindən asılıdır.

Məhz buna görə qışa hazırlaşarkən təkcə yanacağın qiymətini deyil, evin nə qədər istilik itirdiyini də nəzərə almaq vacibdir.

Bəs siz qışda evinizi isitmək üçün ayda nə qədər pul xərcləyirsiniz? Yaşadığınız rayonu, evinizin sahəsini və hansı istilik mənbəyindən istifadə etdiyinizi yazın. Gəlin, şimal bölgəsi sakinlərinin real xərclərini müqayisə edək.