Azərbaycanda 4 rayonda çay becərilir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri Vüqar Hüseynovun sözlərinə görə, çay plantasiyalarının Şimalda 6,3%-i Zaqatala və Cənubda 57,6%-i Lənkəran, 24,5%-i Astara və 11,5%-i Masallının payına düşür.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 21 dekabr 2019-cu ildə qəbul etdiyi qətnamə ilə hər il mayın 21-i Beynəlxalq Çay Günü kimi qeyd edilir.
Çayın vətəni Çin hesab edilir. Burada çayla bağlı ilkin məlumatlara təxminən 5000 il bundan əvvəl əlyazmalarında rast gəlinir. Azərbaycana isə bu bitki ilk dəfə 1912-ci ildə Lənkəran bölgəsinə gətirilib və ilk zavodu burada tikilib.
Teleqraf.аz-ın məlumatına görə, Dövlət Statistika Komitəsinin hesabatında 2025-ci ilin ilk 4 ayında ölkədə 3602 ton çay istehsal edildiyi qeyd olunub.
Qaraciyər, böyrək daşı, kəskin mədə xəstəliklərindən, yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkən, qanazlığı olan insanlara çay içmək tövsiyə olunmur.
Gündəlik rasionumuzda çaydan çox istifadə edirik. Bəs çay içməyin orqanizm üçün hansı zərərləri var?
Qida mühəndisi, sağlam qidalanma mütəxəssisi Fərid Səfərov deyir ki, qəbul etdiyimiz hər bir qida kimi çay içmək də norma daxilində olmalıdır.
“Normadan artıq çay (həm qara, həm yaşıl) qəbulu dəmir çatışmazlığı, narahatlıq, stress, yuxu pozulmaları, baş ağrısı, hamiləlikdə problemlər, həzm sistemində problemlər yarada bilir”.
Bəs təbii çayın faydaları nələrdir?
- ürək sağlamlığı üçün faydalıdır.
- bağırsaq sağlamlığını yaxşılaşdırır.
- infarkt riskini azaldır.
- qan şəkərini aşağı salır.
- diqqəti artırır.
Mütəxəssis vurğulayır ki, çayı düzgün şəkildə qəbul etmək də önəmlidir. Çayı acqarnına içmək, çox isti və soyuq içmək, tünd çay içmək, çox dəmlənmiş və dəfələrlə dəmlənmiş, yeməkdən qabaq və yeməkdən dərhal sonra çay içmək sağlamlıq üçün zərərlidir. Uzunmüddətli və davamlı şəkildə çay içmək asılılıq yaradır, bunun səbəbi tərkibində olan kofeindir:
“Bəzən qara çay əvəzinə yaşıl çay içənlər faydalı olduğunu düşünərək daha çox yaşıl çay içirlər, unutmaq olmaz ki, hər ikisi çay bitkisindən alınır və hər ikisini də mütləq normasında qəbul etmək lazımdır. Uzunmüddətli və davamlı şəkildə çay içmək asılılıq yaradır, bunun səbəbi tərkibində olan kofeindir”.
Hazırda satışda saysız-hesabsız çay növləri var. Əksəriyyəti də kəskin qoxuludur.
Mütəxəssis qeyd edir ki, bu onların tərkibindəki ətirləndiricilərə görədir və çay seçərkən qoxusunun az olmasına fikir vermək lazımdır.
