Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatında realist nəsrin ilk nümayəndələrindən biri, görkəmli yazıçı, hərbçi və maarifçi İsmayıl bəy Qutqaşınlının anadan olmasının ildönümüdür.
Shimal.News xəbər verir ki, İsmayıl bəy Qutqaşınlı 1806-cı ildə indiki Qəbələ rayonu ərazisində yerləşən qədim Qutqaşın kəndində anadan olub.
O, həm hərbçi, həm də ziyalı kimi dövrünün seçilən simalarından idi. Rusiya imperiyası ordusunda xidmət edən İsmayıl bəy polkovnik rütbəsinə qədər yüksəlib, eyni zamanda maarifçilik ideyalarının təbliği ilə məşğul olub.
İsmayıl bəy Qutqaşınlı Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində ilk realist nəsr nümunələrindən hesab olunan "Rəşid bəy və Səadət xanım" povestinin müəllifidir. 1835-ci ildə rus dilində qələmə alınan bu əsər sonradan Azərbaycan oxucularına təqdim olunaraq milli nəsrin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Əsərdə dövrün ictimai münasibətləri, ailə dəyərləri, qadının cəmiyyətdəki mövqeyi və insan taleləri realist şəkildə təsvir edilir.
İsmayıl bəy yalnız yazıçı kimi deyil, həm də səyyah kimi tanınıb. Onun Yaxın Şərqə etdiyi səfərlər nəticəsində yazdığı "Səfərnamə" Azərbaycan memuar və səyahətnamə ədəbiyyatının dəyərli nümunələrindən hesab olunur.
Görkəmli maarifçi 1861-ci ildə, cəmi 55 yaşında vəfat edib. Lakin onun yaratdığı ədəbi irs Azərbaycan nəsrinin inkişafında mühüm mərhələ hesab olunur və bu gün də öz aktuallığını qoruyur.
İsmayıl bəy Qutqaşınlının adı Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində milli nəsrin əsasını qoyan görkəmli şəxsiyyətlərdən biri kimi böyük ehtiramla xatırlanır.
