Yuxarı Tahircal kəndi Qusar rayonunda, Zuxul çayının yanında, dəniz səviyyəsindən 1500 metr yüksəklikdə, Şahdağın ətəyində, Qusar maili düzənliyidə yerləşir.
Arxeoloqların fikrincə, burada yaşayış yerinin yaranması e.ə. III-II minilliklərə təsadüf edir. Yaşayış məntəqəsinin adı əvvəllər “Tahircal” olmuşdur. XIX əsrdə isə ondan bir neçə kənd yaranmışdır, onlardan biri “Yuxarı Tahircal” kəndi olmuşdur. Əksər tədqiqatçılar kəndin adını “Tahir” adlı şəxsin adı ilə əlaqələndirirlər. Oykonimin “cal” komponenti ləzgicə “yamac” (“Tahirin yamacı”) kimi izah edilir.
Yazıçı Sədaqət Kərimovanın “Qusar, qusarlılar” adlı kitabında kəndin müxtəlif sənətkarlar tərəfindən “ləzgi dilinin muzeyi” adlanması qeyd olunub. Buna səbəb isə kənddə yerli sakinlərin danışığında lüğətlərə düşməmiş yüzlərlə sözlərə rast gəlinməsidir.
Yuxarı Tahircal kəndi qədim qəbiristanlıqlarla əhatə olunub. Burada üstündə alban və ərəb yazıları olan qəbirlər var. Kənddə XX əsrin sonlarında baş vermiş torpaq sürüşməsi nəticəsində buradakı qədim qəbiristanlığın bir hissəsi çaya tərəf çəkilmiş və üçmərtəbəli yeraltı qəbiristanlıq üzə çıxmışdır.
Kəndə hücum çəkmiş Teymurləngin, qaraqoyunluların, ağqoyunluların, Nadir şahın qoşunları yerli əhaliyə böyük zülmlər ediblər. İşğalçılardan müdafiə olunmaq üçün adamlar qədim zamanlardan evlərini bir-birinin yanında tikirdilər. Evlərin damında həyətə çıxmaq üçün gizli yol olurdu.
Burada yerləşən, hələ də yerli sakinlər tərəfindən istifadə olunan 1813-cü ildə inşa olunan “Razi” yolu beş il ərzində çəkilmişdir. Bu yolun çəkilməsinə Qarçuğ adlı şəxs rəhbərlik etmişdir. Yol çəkilib qurtardıqda ləzgilərin Cənubi Dağıstan Küre xanlığının başçısı burada çoxlu heyvan kəsdirib, camaata ehsan paylamışdır.
Əvvəllər burada məscidlərin nəzdində məktəblər olmuşdur. Orta əsrlərdə həmin məktəblərdə dərslər ləzgi və ərəb dillərində keçirilirdi. İlk dünyəvi məktəb burada 1911-1913-cü illərdə fəaliyyətə başlayır, orta məktəb isə 1938-ci ildə inşa edilir
2007-ci ildə Rusiyanın “Vokruq Sveta” jurnalında Yuxarı Tahircal kəndi haqqında məqalə çap edilib.
1885-ci ildə kəndin əhalisi 3926 nəfər təşkil edib, 2009-cü ilin rəsmi məlumatına əsasən, kənddə 449 nəfər yaşayıb.
İstinad edilən mənbələr:
