Əslən qusarlı olan həkim-travmatoloq Qavriil Abramoviç İlizarov 15 iyun 1921-ci ildə indiki Polşanın Belovej kəndində qusarlı dağ yəhudi ailəsində anadan olub.
1928-ci ildə İlizarov ailəsi ilə Qusara köçüb. Ailəsi yoxsul olduğuna görə o, məktəbə 11 yaşında gedib. 1939-cu ildə Krımdakı Simferopol Tibb institutuna daxil olub. 1944-cü ildə universiteti bitirəndən sonra ilk fikri müharibəyə yollanmaq olsa da, həkim olduğu üçün cəbhəyə buraxılmayıb. Ona görə ki, həmin vaxt təyinat aldığı Rusiyanın Kurqan şəhərində İlizarov yaralıların müalicəsi ilə məşğul olurdu.
İlizarovun tibb sahəsində uğuru onun 1950-ci ildə “Kompression-distraksion üsulu”nu (İlizarov aparatı da deyirlər) icad etməsidir. Bu üsul sınmış sümüklərin müalicəsinə imkan verir, şikəstlik hallarını olduqca azaldır. Lakin onun icad etdiyi həmin aparat uzun müddət həkimlər arasında tanınmadı. 1952-ci ildə aparat İlizarovun adını aldı. 1982-ci ildən onun üsulu xaricdəki xəstəxanalarda tətbiq olunur. 1971-ci ildən Kurqanda onun rəhbərliyi ilə Eksperimental Ortopediya və Travmatologiya İnstitutu yaradıldı.
İlizarov aparatının II Qarabağ müharibəsi zamanı yaralanmış yüzlərlə Azərbaycan hərbçisinin taleyində xüsusi rolu olmuşdur. Ordu təchizatı layihəsi çərçivəsində İlizarov aparatından 3500 ədəd sifariş olunmuşdur.
Dünya şöhrətli cərrah akademik İlizarov “Sosialist Əməyi Qəhrəmanı” adına layiq görülüb. O, 40 il ərzində 600 min xəstəni sağaldıb. İlizarov İspaniya, Fransa, İngiltərə, ABŞ-yə dəvət olunub.
Qavriil İlizarov 24 iyul 1992-ci ildə Rusiyanın Kurqan şəhərində ürək çatışmazlığından vəfat edib. O, Rusiyanın Kurqan şəhərinin Ryabkovo kəndində dəfn olunub.
İlizarov haqqında məqalələr, bədii oçerklər, romanlar və hekayələr yazılıb. Ukraynalı astronom Lyudmila Karaçkina 1982-ci ildə kəşf etdiyi asteroid 3750-ni Qavriil İlizarovun şərəfinə adlandırıb. 2021-ci ildə Qusar rayonunun Qavriil İlizarov və Fəxrəddin Musayev küçələrinin kəsişməsində İlizarov aparatına abidə ucaldılmışdır.
İstinad edilən mənbələr:
