Azərbaycan muğam sənətinin parlaq simalarından biri olan Fatma Mehralıyevanın səsi illər keçsə də, hələ də musiqisevərlərin yaddaşında yaşayır. Vaxtilə radiolardan səslənən, böyük səhnələri fəth edən sənətkarın adı bu gün əvvəlki qədər tez-tez çəkilməsə də, onun ifaları milli musiqi xəzinəmizin ən qiymətli incilərindən sayılır.
Shimal.News məlumat verir ki, Fatma Yusif qızı Mehralıyeva 1926-cı il iyunun 4-də Quba şəhərində anadan olub. Uşaqlıq illəri asan keçməyib – erkən yaşlarında anasını itirib və çətin şəraitdə böyüyüb. Buna baxmayaraq, musiqiyə olan sevgisi onu daim irəli aparıb.
Məktəb tədbirlərində oxuduğu xalq mahnıları ilə diqqət çəkən balaca Fatmanın taleyini isə cəmi 11 yaşında baş verən bir hadisə dəyişib.
Bakıda keçirilən musiqi festivalında "Qubanın ağ alması" xalq mahnısını ifa edən Fatma Mehralıyevanın səsi dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun diqqətini cəlb edir. O, balaca qızın qeyri-adi istedadını görərək təhsil almasına və peşəkar sənət yoluna qədəm qoymasına dəstək verir.
Bu görüş Fatma Mehralıyevanın həyatında dönüş nöqtəsinə çevrilir.
1940-cı ildə o, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının nəzdində fəaliyyət göstərən "Sazçı qızlar" ansamblına qəbul olunur və qısa müddətdə kollektivin aparıcı solistlərindən birinə çevrilir.
II Dünya müharibəsi illərində isə səhnəni cəbhə ilə əvəz edir. Ön xətdə əsgərlər qarşısında konsertlər verərək onlara mənəvi dəstək olur. Həmin dövrdə lentə alınan bir çox ifası sonradan Azərbaycan Radiosunun "Qızıl fondu"na daxil edilir.
Fatma Mehralıyeva xüsusilə muğam ifaçısı kimi böyük şöhrət qazanıb. Onun "Kəsmə şikəstə"ni oxuma tərzi o qədər təsirli idi ki, musiqi biliciləri bu ifanı sonradan "Fatma şikəstəsi" adlandırmağa başlayıblar.
Onun səsində muğam təkcə musiqi deyil, həm də hiss idi. Deyilənə görə, dinləyən hər kəs öz sevincini, kədərini və xatirələrini bu səsdə tapırdı.
Fatma Mehralıyevanın repertuarında onlarla sevilən xalq mahnısı və muğam yer alır. Onun ifasında xüsusilə bu əsərlər böyük şöhrət qazanıb:
"Qubanın ağ alması"
"Azərbaycan maralı"
"Ay bəri bax"
"Qaragilə"
"Sona bülbüllər"
"Yeri, dam üstə yeri"
"Qəşəngdir"
O, həmçinin Üzeyir Hacıbəylinin Səməd Vurğunun sözlərinə bəstələdiyi "Şəfqət bacısı" mahnısının ilk ifaçısı olub.
Fatma Mehralıyeva yalnız səhnədə deyil, Azərbaycan kinosunda da iz qoyub. O, 1945-ci ildə çəkilən məşhur "Arşın mal alan" filmində Telli obrazını canlandırıb.
1956-cı ildə isə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.
Uzun illər ölkənin ən çox sevilən xanəndələrindən biri olan Fatma Mehralıyeva ömrünün son illərini sakit və gözlərdən uzaq yaşayıb. Vaxtilə minlərlə insanın alqışladığı sənətkar sonradan Qubaya qayıdıb və 2000-ci il yanvarın 4-də dünyasını dəyişib.
Bu gün onun adı əvvəlki qədər tez-tez çəkilməsə də, lent yazıları, filmləri və bənzərsiz ifaları Azərbaycan musiqi tarixində yaşayır. Çünki bəzi səslər zaman keçsə də unudulmur – Fatma Mehralıyevanın səsi də onlardan biridir.
