1918-ci ilin 28 may tarixində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulması təkcə müəyyən mərkəzi şəhərlərin deyil, bütövlükdə vətənin dörd bir yanından boy göstərən intellektual dalğanın və milli oyanışın məhsulu idi. Bu şərəfli tarixin yazılmasında zəngin maarifçilik ənənələrinə malik olan Şimal bölgəsinin yetişdirdiyi dahi şəxsiyyətlərin, uzaqgörən ziyalıların da silinməz izi var. Şərqdə ilk demokratik respublikanın əsas sənədinə, yəni İstiqlal Bəyannaməsinə imza atan, onun parlamentində və dövlət idarəçiliyində fədakarlıqla çalışan bu oğullar Şimalın azadlıq ruhunu və elmi potensialını Cümhuriyyətin milli məfkurəsinə qataraq dövlətçilik tariximizin qızıl səhifələrini bəzəyiblər.
Fətəli xan Xoyski: 1875-ci ildə Şəki şəhərində əsilzadə ailəsində anadan olub. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan edilməsində misilsiz rol oynayan Xoyski, müstəqilliyimizi dünyaya bəyan edən İstiqlal Bəyannaməsini oxuyub və yeni qurulan dövlətin ilk Baş naziri olub. O, fəaliyyəti dövründə ardıcıl olaraq üç hökumət kabinetinə rəhbərlik edib. Eyni zamanda daxili işlər, xarici işlər və ədliyyə naziri vəzifələrini icra edərək dövlət aparatının, milli ordunun və Bakı Dövlət Universitetinin qurulmasında birbaşa iştirak edib. Cümhuriyyətin süqutundan sonra mühacirətə getməyə məcbur olan bu dahi şəxsiyyət, 1920-ci il iyunun 19-da Tiflisdə "Daşnaksütyun" erməni radikal təşkilatının üzvləri tərəfindən arxadan vurularaq həlak edilib.
Əbdüləli bəy Əmircanov: 1874-cü ildə Şəkidə anadan olub. Tiflis Aleksandrovsk Müəllimlər İnstitutunu bitirib, pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. 1918-ci ilin mart faciələri zamanı Bakıda minlərlə azərbaycanlının xilas edilməsində böyük rol oynayıb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulmasında yaxından iştirak edərək Fətəli xan Xoyskinin rəhbərlik etdiyi ikinci hökumət kabinetində Maliyyə naziri, daha sonra Dövlət nəzarətçisi vəzifələrini icra edib, ölkənin ilk müstəqil maliyyə-vergi və təftiş sisteminin əsasını qoyub. Cümhuriyyətin süqutundan sonra Türkiyəyə mühacirət etməyə məcbur olub və 1948-ci il mayın 15-də İstanbulda dünyasını dəyişib.
Camo bəy Hacınski: 1888-ci ildə Quba şəhərində anadan olub. Peterburq Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Azərbaycanın müstəqilliyini elan edən Milli Şuranın üzvü və İstiqlal Bəyannaməsini imzalayan 26 nəfərdən biridir. 1918-ci ildə qurulan 1-ci hökumət kabinetində Dövlət nəzarətçisi, sonrakı 4-cü və 5-ci hökumət kabinetlərində isə Poçt və Teleqraf naziri vəzifələrini icra edərək ölkənin milli poçt-rabitə infrastrukturunun qurulmasına rəhbərlik edib. Aprel işğalından sonra Azərbaycanda qalaraq mədəniyyət və maarif sahəsində fəaliyyət göstərsə də, sovet repressiyasından qurtula bilmədi. 1938-ci ildə saxlanılaraq sürgün olunub və 1942-ci ildə Sibirdə Kirov vilayətinin Vyatka islah-əmək düşərgəsində faciəli şəkildə həyatını itirib.
Aslan bəy Qardaşov: 1866-cı ildə Zaqatala dairəsinin Yuxarı Tala kəndində anadan olub. İstanbul Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Azərbaycan Milli Şurasının üzvü kimi 28 may 1918-ci ildə İstiqlal Bəyannaməsinə imza atan əsas şəxsiyyətlərdən biridir. Cümhuriyyət dövründə parlamentin "Əhrar" fraksiyasının lideri olub. Nəsib bəy Yusifbəylinin rəhbərlik etdiyi 4-cü hökumət kabinetində Kənd təsərrüfatı naziri vəzifəsini icra edərək ölkədə aqrar islahatların hazırlanmasında müstəsna rol oynayıb. 1920-ci ilin aprel işğalından sonra sovet rejiminin təqiblərinə məruz qalan Aslan bəy, elə həmin il Zaqatalada bolşeviklərə qarşı baş qaldıran antisovet üsyanının əsas təşkilatçılarından biri olub. Üsyan yatırıldıqdan sonra saxlanılaraq 1920-ci ilin iyul ayında Bakıda bolşeviklər tərəfindən edam olunub.
