1920-ci ilin aprelində Azərbaycan tarixinin ən ağır, ən taleyüklü günlərini yaşayırdı. Məhz həmin günlərdə - aprelin 27-də Yalama adı tarixə qanla, iradə ilə, şərəflə yazıldı.
Yalama sadəcə bir dəmir yolu stansiyası deyildi. O, Azərbaycanın şimaldan açılan əsas qapısı idi. Onu müdafiə edən isə geri çəkilməyi düşünməyən, ölümə gözünü qırpmadan baxan təxminən 500 nəfərlik bir ovuc insan dayanmışdı. Onların ön sıralarında gizir Ağəli Babazadə vardı.
Qarşı tərəfdə isə imperiya dayanmışdı. Rusların XI Qızıl Ordusu bütün cəbhə boyu irəliləyirdi. Sayları 70 mindən çox idi, silahları ağır idi, niyyətləri isə amansız. Yalamada müdafiə olunanlar bilirdilər ki, bir addım geri — bütöv Azərbaycanın itirilməsi deməkdir.
Döyüşlər Yalama dəmir yolu stansiyası və onun ətrafında alovlandı. Müdafiəçilər düşmənin ilk hücumlarını dəf etdilər, irəliləyişi müvəqqəti də olsa saxladılar. O anlar göstərdi ki, torpaq silah və sayla yox, ruhla qorunur.
Ağəli Babazadə və onun silahdaşları bilirdilər ki, bir mövqeni deyil, bir xalqın ləyaqətini qoruyurdular. Onlar bilərəkdən ölümə gedirdilər ki, tarixdə bir cümlə yazılmasın: "təslim oldular". Son gülləyə, son nəfəsə qədər döyüşdülər.
Düşmənin ağır texnika və böyük say üstünlüyü mövqeləri yarmağa başlayanda axan qan azadlığın qiymətini yazdı. O qan göstərdi ki, Vətəni qoruyan zaman sayın yox, ruhun hökmü var. Bu, təkcə bir kəndin, bir dəstənin deyil — bütöv bir xalqın xarakteri idi.
İşğalçılar həqiqəti gizlətmək istədilər, amma bacarmadılar. Tarixi mənbələr bu döyüşü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutu ərəfəsində göstərilən ən qəhrəmancasına müqavimət nümunələrindən biri kimi tanıdı. Bu yaddaş bizim gücümüzdür. Qəhrəmanlıq heç vaxt unudulmayacaq.
