Novruz bayramı Qusarın kəndlərində təkcə bir bayram deyil – nəsillərdən-nəsillərə ötürülən yaddaşdır.
Shimal.News olaraq Qusarda yaşayan yaşlı nəslin yaddaşında qalan ənənələri oxucular üçün topladıq. Onların danışdıqları isə həm nostalji, həm də düşündürücüdür.
Aidə nənə deyir ki, Sovet dövründə Novruz açıq şəkildə qeyd olunmurdu:
"Bayramı gizli keçirirdik. O vaxtdan bir çox adətlərimiz unudulub gedib".
Onun sözlərinə görə, Qusarda bu gün də ən çox Torpaq çərşənbəsi və Novruz axşamı xüsusi qeyd olunur. Keçmişdə isə bayramın özünəməxsus ruhu var idi – xalça üzərinə təzə süfrə salınar, hamı yerə yığışıb birlikdə bayram edərdi. Uşaqlar üçün yeni paltar alınması isə ən böyük sevinc sayılırdı.
Bayram günlərinin ən maraqlı anlarından biri kəndə gələn pəhləvan və kosa olurdu. Pəhləvan gücünü və məharətini nümayiş etdirər, kosa isə insanları güldürərdi:
"Bizim kosa fərqli olur. O, rəngbərəng geyimdə, başında buynuzlu papaq taxar, üzünü isə gizlədərdi. Əgər kim ona pay verməzdisə, kosa ya onu əyləndirməzdi, ya da həmin adamın üzünə zarafatca un atardı".
Qusarda bu gün unudulmağa üz tutan maraqlı adətlərdən biri də "üskük-şem"dir. Bayramdan bir gün əvvəl, hava qaralan kimi kənddə eyni vaxtda şamlar və köhnə parçalardan hazırlanmış məşəllər yandırılardı. Kənd işıq içində qalardı və bu gecəyə "işıq gecəsi" deyilirdi.
Digər qədim inanclardan biri isə "yaran çile" adlanan mərasimdir. Bu adət zamanı torpaqdan kiçik tunel kimi keçid qazılır və insanlar onun içindən keçirdi. İnanca görə, torpaq insanların ağırlığını, xəstəliklərini və bədbəxtliklərini özünə çəkirdi.
Bu gün həmin ənənələrin bir qismi unudulsa da, Qusar kəndlərində Novruz hələ də birlik, paylaşmaq və köklərə bağlılıq rəmzi olaraq yaşayır. Keçmişin səsi isə yaşlı nəslin xatirələrində qorunaraq gələcəyə ötürülür.
