Quba şəhərində yerləşən Cümə məscidi Azərbaycanın şimal-şərqində ən qədim dini və memarlıq abidələrindən biri hesab olunur.
Məscidin tikintisi 10 ilə yaxın davam edib və 1802-ci ildə başa çatdırılıb.
Məscid Qazı İsmayıl əfəndinin maddi yardımı ilə inşa olunub. Kitabədə tikilinin memarının Əcəmi Naxçıvani memarlıq məktəbinin davamçılarından olan Osman ibn Ömər olduğu göstərilir.
Cümə məscidi və onun nəzdindəki mədrəsə 1924-cü ilədək fəaliyyət göstərib. Sovet dövründə dini fəaliyyət qadağan edilib. 1933-cü ildə mədrəsə və minarə dağıdılıb.
Məscidin də söküləcəyini öyrənən Quba sakinləri maraqlı üsula əl atıblar. Deyilənə görə, onlar gecə ilə məscidə dəyirman daşları və buğda gətirərək binanı dəyirmana çeviriblər. Bununla tarixi tikilini dağıdılmaqdan xilas edə biliblər.
Bina sonralar anbar kimi istifadə olunub. Burada bir müddət xalça muzeyi də fəaliyyət göstərib.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Cümə məscidi yenidən dindarların istifadəsinə verilib.
Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsinin daxili hündürlüyü 18 metr, sahəsi isə 360 kvadratmetrdir. Tikilinin daxilində sütunun olmaması onun diqqətçəkən memarlıq xüsusiyyətlərindəndir.
Rəvayətə görə, məscidin tikintisində istifadə edilən kərpiclər İqrığ kəndində hazırlanıb. Quba sakinləri həmin kərpicləri bir-birinə əldən-ələ ötürərək tikinti yerinə çatdırıblar.
1990-cı illərdə məscidin ərazisində 50 metr hündürlüyündə yeni minarə də ucaldılıb.
Mənbə: Azərtac
