Azərbaycan elminin tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların taleyi bütöv bir dövrün faciəsini və böyüklüyünü özündə əks etdirir. Belə alimlərdən biri də repressiya qurbanı, akademik, seleksiyaçı-bioloq Əhməd Rəcəbli olub.
Shimal.News məlumat verir ki, ömrünün ən məhsuldar illərini Zaqatala, Quba və Xaçmaz rayonlarında kənd təsərrüfatının inkişafına həsr edən alim iki dəfə sürgün həyatı yaşayıb, "xalq düşməni" damğası alıb, lakin buna baxmayaraq Azərbaycan aqrar elminin əsas simalarından birinə çevrilib.
1898-ci ildə İrəvan şəhərində anadan olan Əhməd Rəcəbli hələ məktəb illərindən istedadı ilə seçilib. İrəvan kişi gimnaziyasını gümüş medalla bitirən gənc alim daha sonra Moskva Dövlət Universitetinə qəbul olunub.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xaricdə təhsil proqramı çərçivəsində o, İtaliyaya göndərilib və Peruca şəhərində yerləşən Ali Kral Eksperimental Aqrar İnstitutunda təhsil alıb. Rus, italyan, alman, ispan, yunan və fars dillərini bilməsi onun Avropa elmi ilə yaxından tanış olmasına imkan yaradıb.
1923-cü ildə Azərbaycana qayıdan alim Bakıda qalmaq əvəzinə öz istəyi ilə Zaqatala rayonuna göndərilib. Məhz burada onun aqrar sahədə ən mühüm fəaliyyəti başlayıb.
Əhməd Rəcəbli:
1924-cü ildə Zaqatala Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu yaradıb,
1926-cı ildə Zaqatalada təcrübə-sınaq stansiyası qurub,
1937-ci ilə qədər həmin təhsil müəssisəsinə rəhbərlik edib,
Zaqatala-Car tütünçülər kooperativinin təşkilində iştirak edib.
1937-ci ilin repressiyaları Əhməd Rəcəblidən də yan keçməyib. Xaricdə təhsil alması əsas gətirilərək "əks-inqilabçı fəaliyyət"də ittiham olunan alim 8 illik sürgünə göndərilib.
Sürgündən qayıtdıqdan sonra alim fəaliyyətini yenidən davam etdirib və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində meyvəçiliyin inkişafı üzərində işləyib.
Xüsusilə:
Quba rayonunda,
Xaçmaz rayonunda,
Şirvan və Qarabağ bölgələrində
yeni meyvə sortlarının tətbiqinə rəhbərlik edib.
Bu gün də Quba-Xaçmaz bölgəsində bağçılıq və meyvəçilikdən danışarkən Əhməd Rəcəblinin adı Azərbaycan aqrar elminin əsas simalarından biri kimi çəkilir.
Maraqlıdır ki, sonradan Azərbaycan Kommunist Partiyasının birinci katibi Mir Cəfər Bağırov onu qəbul edərək səhvən həbs edildiyini bildirib və fəaliyyətini davam etdirməsini istəyib.
Bu gün onun adı təkcə akademik uğurlarla deyil, həm də iradə, mübarizə və sədaqətlə xatırlanır.
