Bu gün İkinci Dünya müharibəsinin ən cəsur qadınlarından biri, Azərbaycanın ilk qadın snayperlərindən sayılan Ziba Paşa qızı Qəniyevanın doğum günüdür.
Ziba Qəniyeva 20 avqust 1923-cü ildə doğulub. Bir sıra etibarlı Azərbaycan mənbələri onun Şamaxıda dünyaya gəldiyini qeyd edir. Bununla yanaşı, bəzi tarixi sənədlərdə doğum yeri kimi Özbəkistanın Gülüstanı və Qazaxıstanın Çimkəndi göstərilir.
Şamaxı ilə bağlılığı xüsusilə vurğulanan Qəniyevanın həyat yolu olduqca qeyri-adi olub. O, gənc yaşlarında sənətə maraq göstərib, 1940-cı ildə Moskvada Teatr Sənəti Dövlət İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. Lakin müharibənin başlaması onun həyatını tamamilə dəyişib.
Müharibənin ilk günlərində Ziba Qəniyeva könüllü olaraq cəbhəyə göndərilməsini istəyib. Atıcılıq kurslarında snayperlik və kəşfiyyat üzrə hazırlıq keçdikdən sonra döyüşlərə qatılıb.
O, snayper, kəşfiyyatçı və rabitəçi kimi fəaliyyət göstərib. Mənbələrdə onun dəfələrlə düşmən arxasına keçərək mühüm məlumatlar topladığı və radio vasitəsilə ötürdüyü qeyd olunur. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının materialında isə 1942-ci ilin aprel-may aylarında 20 düşmən hərbçisini məhv etdiyi göstərilir.
Qəniyeva göstərdiyi şücaətə görə "Qırmızı Bayraq" və "Qırmızı Ulduz" ordenləri, həmçinin "Moskvanın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif olunub.
Onun məhv etdiyi düşmənlərin sayı ilə bağlı mənbələrdə müxtəlif rəqəmlər göstərilir. Bəzi Azərbaycan mənbələrində 129 rəqəmi qeyd edilsə də, digər tarixi sənədlərdə daha aşağı göstəricilər var. Buna görə 129 rəqəmini mübahisəsiz fakt kimi təqdim etməkdənsə, Qəniyevanın çoxsaylı döyüş tapşırıqlarında iştirak etdiyini vurğulamaq daha düzgündür.
1942-ci ildə ağır yaralanan Ziba Qəniyeva uzun müddət müalicə olunub. Müalicədən sonra yenidən cəbhəyə qayıtsa da, ikinci yaralanmadan sonra döyüşlərdən tərxis edilib.
Müharibədən sonra onun həyatı yenə dəyişib. Cəbhənin snayperi olan Ziba Qəniyeva bu dəfə elmə və ədəbiyyata üz tutub. Şərqşünaslıq sahəsində elmi fəaliyyət göstərib, filologiya üzrə elmi dərəcə alıb və professor olub.
O, 1945-ci ildə "Tahir və Zöhrə" filmində də rol alıb.
Ziba Qəniyeva 2010-cu ildə Moskvada vəfat edib.
