1918-ci ilin martında Bakı Kommunasının rəhbəri Stepan Şaumyan bolşevik hökuməti qurmaq adı altında Quba qəzasında etnik təmizləmə həyata keçirməyi qərara alır. Həmin il mayın 1-də Hamazaspın komandanlığı altında 3 000 nəfərlik erməni silahlı birləşmələri Quba şəhərinə hücuma keçir.
Hamazaspın silahlı dəstələri şəhəri dörd hissəyə bölərək, hər hissədə ayrıca qərargah yaradır. Daşnak dəstələri dinc əhalini amansızlıqla öldürür, onların var-dövlətlərini talan edir. Burada qətliam 9 gün davam etmişdir.
Yerli əhali bolşevik-daşnak qüvvələrinə qarşı vuruşsa da, qüvvələr bərabər deyildi. Qusarın Caqar kəndinin sakini Hatəm ağa Cağarvi və Kuzun kəndinin sakini Möhübəli Əfəndi Kuzunvinin rəhbərliyi altında mübarizə gedirdi. Həmçinin Əli bəy Zizikski, Xaçmazın Şıxlar kəndinin bəyləri, Həmdulla Əfəndi, qonaqkəndli qaçaq Mayıl və başqaları bu döyüşlərdə böyük qəhrəmanlıqlar göstərmişlər.
Soyqırım nəticəsində Quba qəzasının 122 kəndi dağıdılmış, 2750-dən çox ev tamamilə yandırılmış, 16 mindən çox insan qətlə yetirilmişdir. Quba soyqırımı, həmçinin Quba qəzasında yaşayan ləzgilərə, tatlara və digər millətlərə qarşı törədilmişdir.
2007-ci ildə Quba Stadionunun təmiri ilə əlaqədar aparılan qazıntı işləri nəticəsində kütləvi məzarlıq aşkar edilmişdir. Burada təxminən 400-dən artıq insanın qalıqları mövcud olub. Onların 50-dən çoxu uşaq, 100-dən çoxu isə qadın olub. Aşkar edilən kütləvi məzarlığın yanında Memorial Kompleks ucaldılmışdır. Kompleks 18 sentyabr 2013-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Hazırda kompleks Quba şəhərinin Nəriman Nərimanov küçəsi, 1 A-da yerləşir.
İstinad edilən mənbələr:
